Klub Kultury im. Heleny Modrzejewskiej
Helena Modjeska Art and Culture Club

 

Teatr ZAR

25 listopada 2007

Świat można opisać na najróżniejsze sposoby. Dla jednych jest on zbiorem obrazów, dla innych skomplikowaną syntezą łączącą wszystkie zmysły, jeszcze dla innych zbiorem samych dźwięków. Dla Teatru ZAR świat ma strukturę muzyczną.

Teatr ZAR w swoich przedstawieniach przekonuje publiczność, że spektakl jest nie tylko grecką thea, „widzeniem”, ale że również, a może przede wszystkim, powinien być doświadczany przez słuchanie. Muzyka, śpiew wywołują bowiem w słuchaczach obrazy, których nie można stworzyć za pomocą najnowocześniejszych technologii teatralnych. Spektakle ZAR-u skierowane są do widza, który niekoniecznie muzykę kosmosu słyszy, ale wierzy, że taka muzyka i harmonia gdzieś we Wszechświecie istnieją.

Teatr ZAR został założony przez wielonarodowościową grupę biorącą udział w warsztatach Ośrodka Grotowskiego we Wrocławiu podczas etniczno-muzycznych ekspedycji do Gruzji, Bułgarii i Grecji w latach 1999-2003. Podczas wypraw uczestnicy warsztatów poznali rekonstruowane pieśni religijne, także liturgiczne. Poszukiwali najstarszych śladów muzyki chrześcijańskiej, bo jak sami mówią „pragnęli ugryźć ducha rodzącego się chrześcijaństwa”. Najważniejszym doświadczeniem okazał się pobyt w Swaneti na Kaukazie w północno-zachodniej Gruzji i praca z wielogłosowymi pieśniami Swanów, którzy przechowali w swej tradycji utwory sięgające przełomu naszej ery. Sama nazwa ZAR to nazwa pieśni żałobnych wykonywanych przez Swanów.

Teatr ZAR działa pod skrzydłami Instytutu Grotowskiego powołanego do istnienia w 1990 roku. Instytut zajmuje się dokumentacją i informacją dotyczącą działalności Jerzego Grotowskiego oraz jego współpracowników, prowadzi prace naukowe i popularyzatorskie poświęcone twórczości Grotowskiego, organizuje pokazy przedstawień, warsztaty teatralne, prowadzi kino teatralne oraz wydaje własne publikacje. Mieści się we Wrocławiu w Przejściu Żelaźniczym na Rynku Starego Miasta, w miejscu w którym w latach 1965-1982 pracował Jerzy Grotowski oraz zespół Teatru Laboratorium. W 2002 roku Instytut otworzył działalność w Brzezince.

Na spotkanie w Klubie Modrzejewskiej, które odbyło się u Zosi i Witka Czajkowskich w niedzielę 25 listopada 2007 roku, przybyli: dyrektor teatru i Instytutu Jarosław Fret, menedżer Magdalena Mądra oraz zespół: Andrei Biziorek, Tomasz Bojarski, Aleksandra Kotecka, Kamila Klamut-Pawlik, Matej Matejka, Ditte Berkely, Ewa Pasikowska, Nini Bang, Tomasz Wierzbowski, Bartosz Radziszewski i Przemysław Błaszczak. Dyrektor Instytutu Jarosław Fret opowiedział o działalności teatru, a młodzi wykonawcy zaprezentowali fragmenty śpiewanych spektakli. Całe przedstawienie „Gospels of Childhood” mieliśmy okazję obejrzeć kilka dni później na International Theatre Festival zorganizowanym w Freud Playhouse na UCLA. Spektakl był grany przy pełnej widowni od 27 listopada do 2 grudnia. Inicjatorką sprowadzenia Teatru ZAR do Kalifornii była Joanna Klass i jej Arden2, od lat zajmujący się promowaniem polskich teatrów alternatywnych w Stanach Zjednoczonych a jednym ze sponsorów tegorocznego teatralnego przedsięwzięcia był Klub Kultury im. Heleny Modrzejewskiej. Przy ascetycznej wręcz, symbolicznej scenografii artyści opowiedzieli przejmującą historię narodzin i śmierci, miłości i odrzucenia, a ich artystyczny wysiłek nagrodzony został entuzjastyczną recenzją w „Los Angeles Times” napisaną przez Marka Sweda: Short, sacred, haunting. Polish troupe Teatr Zar finds beauty in abstract ritual with its riverting "Gospels of Childchood". The chanting, which occurs throughout most of the hour, is more homophonic than polyphonic – the Svans may have been ahead of the West, but they hadn’t actually atumbled upon counterpoint. No matter, because the consonances, full of open fifths, are gorgeous.[…] The running time above is personal. The show begins when you enter. It ends when you decide to leave. But Teatr Zar haunts, and I’d add hours, maybe days to that 54 minutes.

O czym donosi

Dorota Czajka-Olszewska