Klub Kultury im. Heleny Modrzejewskiej
Helena Modjeska Art and Culture Club

 

Spotkanie z kompozytorką Martą Ptaszyńską

15 października 2005

Pani Marta Ptaszynska goscila juz w naszym Klubie w 1997 roku warto jednak przypomniec kilka faktow z jej zycia.

Kompozytorka, perkusistka i pedagog; urodzona w Warszawie. Studiowala kompozycje u Tadeusza Paciorkiewicza i teorie muzyki w Panstwowej Wyzszej Szkole Muzycznej w Warszawie oraz perkusje u Jerzego Zgodzinskiego w Panstwowej Wyzszej Szkole Muzycznej w Poznaniu. W latach 1969-70 odbyla uzupełniajace studia kompozytorskie u Nadii Boulanger oraz w Centre Bourdan w Paryzu. Nastepnie przebywala w Cleveland Institute of Music, gdzie w 1974 otrzymala tytul Artist Diploma Degree w zakresie gry na instrumentach perkusyjnych. W latach 1974-77 wykladaa kompozycje i gre na instrumentach perkusyjnych w Bennington College w Vermont, a nastepnie w University of California w Berkeley i Santa Barbara, Indiana University w Bloomington, College Conservatory of Music w Cincinnati, a w ostatnich latach, jako composer-in-residence, w Northwestern University w Evanston.

Marta Ptaszynska jest laureatka wielu konkursow kompozytorskich, m.in.: Konkursu Mlodych Zwiazku Kompozytorow Polskich (1971), konkursu Polskiego Radia i Telewizji (1972), konkursu Percussive Arts Society w Stanach Zjednoczonych (1974 i 1976). W 1986 utwor La novella d'inverno na smyczki (1984) otrzymał II lokate na Miedzynarodowej Trybunie Kompozytorow UNESCO w Paryzu, zas w 1987 Koncert na marimbe i orkiestre (1985) zdobyl nagrode na Miedzynarodowym Konkursie Kompozytorskim w Nowym Jorku. Otrzymala rowniez: nagrode ASCAP, Meet-the-Composer, Percussive Arts Society, Medal Zwiazku Kompozytorow Polskich za promowanie muzyki polskiej w USA (1988), Oficerski Krzyz Zaslugi (1995) oraz nagrode Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego w Nowym Jorku (1997).

Jest wspoltworca i wspolorganizatorem Miedzynarodowych Warsztatow Perkusyjnych w Bydgoszczy. W latach 1981-84 byla czlonkiem zarzadu Percussive Arts Society, w 1991 zostala wicedyrektorem American Society for Polish Music. W 1994 i 1996 byla doradca artystycznym festiwalu muzyki polskiej w New York Public Library for the Performing Arts w Lincoln Center. Marta Ptaszynska od 1972 roku mieszka w Stanach Zjednoczonych.

Koncert na marimbe i orkiestre jest bodaj najbardziej popularnym dzielem Ptaszynskiej. W 1987 roku kompozytorka otrzymala za niego nagrode na Miedzynarodowym Konkursie Kompozytorskim w Nowym Jorku. Koncert napisany zostal dla znakomitej perkusistki japonskiej specjalizujacej sie w grze na marimbie, Keiko Abe, ale utwory na perkusje Marty Ptaszynskiej sa grane na kazdym poziomie wirtuozowskiego wtajemniczenia. Obok popularnych wsrod profesjonalnych perkusistow utworow, jak Space Model na perkusję z tasmą (1971), Siderals na perkusje i projekcje (1974), Mobile dla dwoch perkusistow (1975), Graffito na marimbe solo (1988) czy Spider Walk na perkusje solo (1993), Ptaszynska ma w swoim dorobku utwory dla dzieci: Suite Vari na kwartet perkusyjny i fortepian (1968), Mała mozaika na zespol perkusyjny (1968) czy Kolorowy swiat perkusji (1970-78). Skomponowala nawet opere dziecieca w trzech aktach Pan Marimba (1993-95)!

Jest to muzyka niezwykle barwna, ale tez mozliwosci barwowe instrumentow perkusyjnych sa ogromne. Pewnie nieprzypadkowo Ptaszynska nieraz kojarzy swoje utwory z malarstwem. Poszczegolne czesci Koncertu na marimbe i orkiestre (1985) nazwane sa tytulami obrazow Yvesa Tanguya (Echo strachu), Maxa Ernsta (Oko ciszy) i Grahama Sutherlanda (Cierniste drzewa). O utworze Kwiaty ksiezyca (1986) kompozytorka napisala:

"Inspiracja do powstania utworu bylo malarstwo Odilona Redona, francuskiego malarza-symbolisty (1849-1916), ktorego wizjonerska, pelna bogatej i niesamowitej fantastyki sztuka bardzo mnie zawsze fascynowala. Dlatego tez uzylam tytulu utworu wedlug jednego z obrazów Redona."

Utwor Liquid Light (1994-95) do wierszy wspolczesnej poetki amerykanskiej Modene Duffy skomentowała zas nastepujaco:

"Podobnie jak poezja, muzyka przesycona jest intensywnym kolorytem oraz jaskrawo kontrastowymi barwami, przywodzacymi na mysl swiat malarski Gauguina."
Podczas spotkania w domu Diany Wilk i Michaela Burcha sluchalismy najnowszych utworow Marty Ptaszynskiej, miedzy innymi fragmenty z Pianophonii (2005). Byla to premiera na wybrzezu zachodnim w wykonaniu Amy Dissanayake; Elegia in memoriam John Paul II (2005) na viole w wykonaniu Lauren Chipman oraz wybrane fragmenty z Liquid Light (1995) w wykonaniu Juliany Gondek, sopran, Yevgeniya Milyazskiyego, fortepian i Daniela Kaminskiego, perkusja. Spotkanie poprowadzil dyrektor programowy i kurator Polish Music Center w USC, Marek Zebrowski.


Elżbieta Kańska