Klub Kultury im. Heleny Modrzejewskiej
Helena Modjeska Art and Culture Club

 

,,Współczesny teatr polski"
Spotkanie z profesorem teatrologii
Kathleen Cioffi
oraz aktorami Teatru Provisorium
i Kompanii Teatr

31 października 2004

Teatr Provisorium i Kompania Teatr przybyli do Stanow Zjednoczonych w zwiazku z przypadajaca 4 sierpnia 2004 roku setna rocznica urodzin Witolda Gombrowicza. Skladajac hold wybitnemu artyscie polski Minister Kultury Waldemar Dabrowski oraz UNESCO oglosili rok 2004 Rokiem Gombrowicza.

Spotkanie poprowadzily panie Joanna Klass z Arden 2, Towarzystwa Wymiany i Dialogu Teatru Miedzynarodowego oraz profesor Kathleen Cioffi z Princeton University, ktora jest wspoltworczynia zalozonego w Gdansku anglo-jezycznego teatru Maybe Theatre.

Teatr Provisorium i Kompania Teatr juz dwukrotnie odbyly tournee po Stanach Zjednoczonych, prezentujac Ferdydurke miedzy innymi w prestizowym nowojorskim teatrze Off-Off Broadway “Raw Space”, “City Garage Theatre” w Los Angeles, “Arts Bank Theatre” w Filadelfii. Najwiekszy rozglos przyniosla im prezentacja sztuki w legendarnym teatrze “La MaMa” Ellen Stuart w Nowym Jorku. Tym razem sztuka byla wystawiona w “Odyssey Theatre Ensemble” w Los Angeles, a producentem byla Joanna Klass.

Provisorium to jeden z najbardziej znanych i uznanych w Polsce i Europie teatrow alternatywnych. Debiutowal w 1976 roku spektaklem W polowie drogi, opartym na motywach powiesci Witolda Gombrowicza Ferdydurke. W sklad Teatru Provisorium wchodza obecnie: Janusz Oprynski – rezyser wszystkich spektakli i kierownik artystyczny teatru (od 1976 roku) oraz aktorzy Jacek Brzezinski (od 1976 roku) i Piotr Szamryk (od 1992 roku).

Kompania Teatr zostala utworzona we wrzesniu 1995 roku. Po dziesieciu latach pracy w panstwowym teatrze trojka absolwentow Wydzialu Lalkarskiego warszawskiej PWST postanowila zalozyc prywatna grupe teatralna. Witold Mazurkiewicz, Jaroslaw Tomica i Michal Zgiet zostali laureatami wielu nagrod festiwalowych. Wspolne widzenie teatru oraz znuzenie jego wspolczesnym obliczem i skostniala forma skupilo te trojke wokol idei teatru niezaleznego.

Od maja 1996 roku Kompania Teatr zaczyna wspolprace z Teatrem Provisorium czego efektem jest spektakl Koniec wieku. Po roku prezentacji Konca wieku na scenach polskich festiwali, a takze w Korei i Rumunii zespoly przystepuja do rocznej pracy nad Ferdydurke. Spotkania dwoch teatrow, dwoch odmiennych sposobow pracy i dwoch rezyserow daje nadzwyczaj ciekawe efekty spotykajace sie z entuzjastycznym przyjeciem krytyki polskiej i zagranicznej.

Ferdydurke uznano za jedno z najwazniejszych wydarzen teatralnych w Polsce ostatniej dekady oraz najlepsza adaptacje sceniczna dziela Gombrowicza. Zespoly otrzymaly 17 nagrod w tym Fringe First na Miedzynarodowym Festiwalu Teatralnym w Edynburgu.

Profesor Cioffi bardzo interesujaco mowila o teatrze awangardowym w Polsce. Wymienila wiele zespolow, z ktorych najbardziej w pamieci utkwily:

BIM-BOM, teatr studencki, dzialajacy w latach 1954–60 w Gdansku; byl forpoczta przemian w sztuce, poszukiwal nowych form teatralnych, stanowil kierunkowskaz ideowy dla mlodziezy (godnosc narodowa, szacunek dla czlowieka, chec naprawiania swiata); manifestowal w srodowisku akademickim “radosc zycia”; programy teatru cechowaly: celnosc i trafnosc obserwacji, ogromna pomyslowosc srodkow wyrazu, lakonicznosc i zwiezlosc w miejsce wieloslowia, metafora i pantomima zamiast opisowosci, pelen dobrego smaku i kultury dowcip, bogactwo inwencji inscenizacyjnej oraz nowoczesna, skrotowa scenografia (Acha 1955, Radosc powazna 1956, Toast 1957); z teatrem byli zwiazani miedzy innymi: Jerzy Afanasjew, Wowo Bielicki, Zdzislaw Ciesielski, Zbyszek Cybulski, Jacek Fedorowicz, Boguslaw Kobiela, Tadeusz Wojtych.

TEATR STU w Krakowie, zalozony w 1966 roku przez studentow PWST w Krakowie i animatorow kultury studenckiej (miedzy innymi Krzysztof Jasinski — wieloletni dyrektor artystyczny, Wojciech Pszoniak, Jerzy Trela, Olgierd Lukaszewicz, Jerzy Stuhr); spektakle (Spadanie 1970, Sennik polski 1971, Exodus 1974) byly wyrazem nastrojow, postaw i emocji jego tworcow i ich pokolenia, obrazem swiadomosci spolecznej lat 70., rozrachunkiem z owczesnymi mitami i stereotypami; w latach 1975–91 byl teatrem panstwowym, mial status sceny zawodowej; warte wymienienia przedstawienia to: Pacjenci wedlug Mistrza i Małgorzaty Michaila A. Bulhakowa (1976), Szalona lokomotywa wedlug Stanislawa Ignacego Witkiewicza (1977), Donkichoteria wedlug Edwarda Chudzinskiego i Krzysztofa Jasinskiego (1980) — pełen rezerwy oglad polskiej rzeczywistosci „posierpniowej”; nastepnie teatr prywatny, impresaryjny oraz popularny w Krakowie salon artystyczny (miedzy innymi miejsce benefisow artystow — transmitowane przez telewizje); od 1997 instytucja pod nazwa Krakowski Teatr–Scena STU (dyrektorzy artystyczni: Krzysztof Jasinski i Mikolaj Grabowski).

Spotkanie zakonczylo sie ozywiona dyskusja z aktorami, ktorzy chetnie odpowiadali na zadawane pytania.

Goscili nas Panstwo Halinka i Andrzej Jagoda.

Elżbieta Kańska